RIAA ekvilizacija


RIAA_logo

Ako ste nekad audio konektore od gramofona greškom uključili u neki drugi ulaz u pojačalo umjesto u ulaz za gramofon, dobili ste kao rezultat čudan zvuk. Bio je bez basova, sa izraženim visokim tonovim i veoma tih. Razlog za takav zvuk je način na koji su ploče snimljene a ima i svoje ime – RIAA ekvilizacija.

 Waves       turntable-record

Razlozi za postojanje ekvilizacije kod ploča su više nego opravdani. Klasična ploča posjeduje kanale u kojima su skrivene informacije za oba kanala koje prilikom reprodukcije očitava igla, svojim pomjeranjem kroz taj kanal generiše malu struju proporcionalnu urezima u kanalu, tako nastaje zvuk sa ploče. Prilikom urezivanja master ploče u fabrici, mašina urezuje kanale na osnovu snimka pjesme (albuma). U slučaju kada bi se snimao originalni ton, postojala bi mogućnost da se ošteti nož kojim se urezuje (zbog basova koji traže veći kanal i veće promjene), takođe bi zbog većih kanala ploča imala manje slobodnog prostora i trajala kraće. Kada bi kući reprodukovali otisak sa te master ploče, kupljen u prodavnici, igla često ne bi mogla da prati promjene u basu (iskakala bi iz brazde) i brzo bi imala oštećenja.

Neumann SX-24 Record Cutting Machine 1          Neumann SX-24 Record Cutting Machine 2

Kako bi prevazišli te probleme, diskografske kuće su početkom XX vijeka počele primjenjivati ekvilizaciju kod ploča. Ona se sastojala u tome da su utišavali basove a izdizali visoke tonove i takav zvuk snimali na ploču. Uredjaji za reprodukciju su prilikom reprodukcije radili obrnuti proces, podizali su bas i utišavali visoke za istu veličinu. Rezultat nije bio samo normalan zvuk već je vraćanje visokih tonova u normalu predstavljalo i odličan system za redukciju šuma sa ploče i sitnijeg pucketanja zbog oštećenja površine ploče. Dugo vremena nije postojao jedinstveni standard za primjenu ekvilizacije kod ploča i svaka diskografska kuće je imala svoj sistem primjene.

RIAA (Recording Industry Association of America) je trgovačka organizacija koja reprezentuje distributere muzičke industrije u Americi. Ona je 1954. godine uvela svoj standard za snimanje ploča koji je brzo postao i svjetski standard.

Cambridge Audio 640P Phono           RIAA EQ

Od tada je svaki uređaj koji je imao PHONO ulaz, morao da ima i gramofonsko predpojačalo po RIAA specifikaciji koje je odrađivalo ekvilizaciju ploče i pojačavanje signala na nivo ostalih uređaja prikopčanih na pojačalo. Digitalnom revolucijom i padom popularnosti gramofona, prozvođači su, radi uštede, sve češće izostavljali PHONO ulaz. Danas je situacija slična iako se  vratila popularnost gramofona. Većina poznatih proizvođača ponovo ugrađuje gramofonska predpojačala u svoja skuplja pojačala ali nude i samostalna predpojačala koja se mogu priključiti bilo gdje (pojačalo, PC).